Ngày đăng: 19/03/2026
Với sự phát triển mạnh mẽ của ngành kiến trúc và xây dựng, việc lựa chọn vật liệu xây dựng không chỉ chú trọng đến yếu tố thẩm mỹ và kỹ thuật mà còn phải đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường.
Vật liệu thân thiện với môi trường hay còn gọi là “vật liệu xanh” đang ngày càng được sử dụng rộng rãi. Những vật liệu này không chỉ giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến thiên nhiên mà còn mang lại nhiều lợi ích cho công trình và cộng đồng.
Việc áp dụng các vật liệu và những sản phẩm thân thiện với môi trường là một yếu tố quan trọng không thể thiếu trong quá trình thiết kế tòa nhà bền vững.
Lợi ích của vật liệu xây dựng xanh, thân thiện với môi trường đối với chủ sở hữu và người sử dụng tòa nhà bao gồm: giảm lượng tiêu thụ điện năng, giảm chi phí bảo trì, cải thiện sức khỏe và năng suất làm việc, giảm chi phí thay đổi cấu trúc và tăng tính linh hoạt trong thiết kế.
Theo Roodman và Lenssen (1995), ngành xây dựng tiêu thụ tới 3 tỷ tấn nguyên vật liệu xây dựng mỗi năm, chiếm 40% tổng mức tiêu thụ toàn cầu. Việc sử dụng vật liệu xây dựng thân thiện với môi trường không chỉ giúp bảo vệ các tài nguyên không thể tái tạo, mà còn giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường từ các công đoạn khai thác, vận chuyển, chế tạo, lắp đặt, tái sử dụng, tái chế và thải bỏ vật liệu.
Khi lựa chọn vật liệu xanh – vật liệu xây dựng thân thiện với môi trường, chúng ta cần cân nhắc các yếu tố sau để đảm bảo tính bền vững và hiệu quả:
Lựa chọn các loại vật liệu xây dựng làm từ nguồn tái chế hoặc các vật liệu tự nhiên, hoặc có khả năng tái chế và bền vững, giúp tiết kiệm tài nguyên và giảm lượng chất thải.
Ngoài ra, các sản phẩm được sản xuất từ nguyên liệu tái tạo và vật liệu địa phương không chỉ bảo vệ môi trường mà còn tiết kiệm năng lượng trong suốt quá trình vận chuyển. Trong đó, đá vôi dùng làm vật liệu xây dựng là một ví dụ điển hình cho vật liệu tự nhiên dễ khai thác, phổ biến và có khả năng tái sử dụng.
Các vật liệu xây dựng xanh cần có khả năng giảm mức tiêu thụ điện của các tòa nhà, công trình. Chúng giúp duy trì nhiệt độ ổn định, giảm nhu cầu sử dụng hệ thống điều hòa và làm mát, từ đó tiết kiệm năng lượng và giảm chi phí vận hành. Điều này đặc biệt phù hợp với các giải pháp áp dụng trong nhà thân thiện môi trường hiện đại.
Chất lượng không khí trong nhà có thể được cải thiện bằng cách sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường đáp ứng các tiêu chí sau: phát thải ít hoặc không phát thải các chất gây ung thư, hạn chế tối đa hóa chất độc hại, và sử dụng các hợp chất sản sinh ít các hợp chất dễ bay hơi (VOCs).
Các vật liệu này cũng cần dễ vệ sinh và không độc hại, giúp nâng cao chất lượng không khí và duy trì không gian sống lành mạnh.
Vật liệu bền vững cũng giúp tiết kiệm và bảo tồn nước. Sử dụng các vật liệu như thiết bị tiết kiệm nước hoặc công nghệ sử dụng nước tái chế giúp giảm lượng nước tiêu thụ trong suốt quá trình sử dụng công trình.
Quá trình lựa chọn vật liệu xây dựng mới bắt đầu từ việc xác định các mục tiêu môi trường của dự án. Sau đó, các bước nghiên cứu, đánh giá và lựa chọn sẽ được thực hiện để tìm ra sản phẩm tối ưu. Sau đây là 3 bước, cách để lựa chọn vật liệu xây dựng thân thiện với môi trường.
1. Nghiên cứu bao gồm việc thu thập đầy đủ các thông tin kỹ thuật cần thiết để đánh giá và xác định các phương án sẵn có.
Thông tin này bao gồm: Bảng Dữ Liệu An Toàn Vật Liệu (MSDS), dữ liệu kiểm tra Chất Lượng Không Khí Trong Nhà (IAQ), đặc điểm vật liệu nguồn, bảo hành sản phẩm, thông tin về vật liệu tái chế, dữ liệu độ bền, các báo cáo môi trường, các bộ luật xây dựng, quy định của chính phủ và những thông tin khác.
Tham khảo thêm các tiêu chuẩn liên quan đến vật liệu xây dựng thông minh nếu công trình yêu cầu giải pháp hiện đại, đặc biệt là các vật liệu thông minh có khả năng điều tiết nhiệt, ánh sáng hoặc tái sử dụng linh hoạt.
2. Đánh giá là quá trình xác nhận thông tin kỹ thuật và bổ sung những dữ liệu thiếu. Người đánh giá cũng có thể yêu cầu công ty sản xuất sản phẩm thân thiện môi trường xác nhận thông tin về sản phẩm.
Việc đánh giá và thẩm định các sản phẩm sáng tạo thân thiện với môi trường nên được thực hiện bằng cách so sánh với các sản phẩm tương tự cùng tiêu chí môi trường. Tuy nhiên, sẽ phức tạp hơn khi so sánh giữa các sản phẩm khác nhau nhưng có cùng chức năng. Trong trường hợp này, cả dữ liệu định tính và định lượng đều cần được xử lý.
Thẩm định chu kỳ sản phẩm (Life Cycle Assessment, LCA) giúp đánh giá “độ thân thiện môi trường” của các vật liệu và sản phẩm xây dựng, đồng thời xem xét tác động của sản phẩm trong suốt các giai đoạn sử dụng.
3. Lựa chọn bao gồm việc sử dụng bảng đánh giá để chấm điểm các tiêu chí môi trường theo dự án cụ thể.
Tổng điểm đánh giá của mỗi sản phẩm sẽ cho biết sản phẩm nào có các đặc tính môi trường tốt nhất. Mỗi tiêu chí trong hệ thống xếp hạng có thể được gắn trọng số để phù hợp với các mục đích của dự án.
Đừng quên cân nhắc nhu cầu về mặt hàng vật liệu xây dựng trong khu vực để đảm bảo lựa chọn phù hợp và khả thi, đồng thời đánh giá chất lượng các vật tư xây dựng đi kèm như keo dán, phụ kiện, tấm phủ.
